2 sierpnia 2020

CUKRZYCA | LECZENIE INSULINOOPORNOŚCI I CUKRZYCY

Leczenie cukrzycy czy insulinooporności rozpoczyna się zazwyczaj od diety oraz redukcji masy ciała. Wskazany jest umiarkowany wysiłek fizyczny. W terapii cukrzycy typu 2 stosuje się leki doustne obniżające poziom cukru. W niektórych przypadkach, gdy nie osiąga się dobrej kontroli glikemii, konieczne jest zastosowanie insuliny.

LECZENIE INSULINOOPORNOŚCI I CUKRZYCY

W poprzednich artykułach wyjaśniłam Wam co to jest cukrzyca i co oznacza dla naszego zdrowia i życia. Wiecie także, że insulinooporność wyprzedza cukrzycę o kilka/ kilkanaście lat. Poznaliście też najczęściej powtarzane fakty i mity odnośnie zaburzeń glikemicznych, jak również dowiedzieliście się, czym jest ładunek i indeks glikemiczny.
Więc co należy zrobić, aby nie dopuścić do rozwoju choroby?
Jak zwalczyć insulinooporność?
Dlaczego dieta i aktywność fizyczna jest tak ważna w profilaktyce i leczeniu tych schorzeń? O tym dowiesz się z tego artykułu.


POMOC LEKARZA

Rolą lekarza jest postawienie diagnozy i ustalenie postępowania. Rozpoznanie choroby odbywa się dzięki ogólnej ocenie pacjenta w oparciu o istnienie chorób współistniejących, przyjmowanych leków, trybu życia, czynników ryzyka i oczywiście diagnostyce laboratoryjnej.

Ustalenie postępowania opiera się na następujących czynnikach:

  • dieta,
  • aktywność fizyczna,
  • ewentualna praca z psychologiem,
  • ocena wskazań do farmakoterapii.

ZACZNIJMY OD DIETY

Czy rzeczywiście prawidłowe żywienie jest jedną z metod leczenia insulinooporności i cukrzycy? Zdecydowanie TAK!

Celem stosowania odpowiedniego żywienia jest:

  • pozbycie się otyłości brzusznej i utrzymanie należnej masy ciała,
  • dostarczenie zalecanej ilości energii i wszystkich niezbędnych składników odżywczych,
  • uwrażliwienie tkanek na działanie insuliny,
  • wyrównanie cukrzycy (jeśli już się rozwinęła),
  • zapobieganie wczesnym i późnym powikłaniom cukrzycy.

Co to w praktyce oznacza? Jeśli stwierdzono u Ciebie insulinooporność to jesteś w stanie dzięki diecie (i aktywności fizycznej) wrócić do pełni zdrowia bez brania leków! Jeśli jednak cierpisz już na cukrzycę to dieta jest bardzo ważnych elementem, wspomagającym farmakoterapię. Bardzo ważne jest to, że żywienie musi zostać zmienione nie tylko przez osobę chorą, ale także przez całą rodzinę. Chcę podkreślić, że nie możemy traktować tego jak okresowej „diety”. Należy na stałe zmienić swoje nawyki żywieniowe, aby utrzymywać glikemię i insulinemię na odpowiednim poziomie! Należy żywić się tak, aby wyrzut glukozy, a co za tym idzie insuliny nie był zbyt wysoki po spożyciu danego posiłku. Można to osiągnąć dzięki diecie i niskim indeksie glikemicznym. Jedząc posiłki z niskim/ średnim indeksem zużycie insuliny spada. Bardzo ważne jest zrozumienie pojęć: indeksu oraz ładunku glikemicznego. Jest to dosyć rozległy temat, dlatego też rozwinęłam go w osobnym artykule. Zrozumienie tych pojęć i wprowadzenie teorii w codziennej diecie jest mniej skomplikowane niż się wydaje.


DLACZEGO AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA JEST WAŻNA?

No dobrze. Wiemy już, że dieta jest istotnym czynnikiem walki z insulinoopornością i cukrzycą, ale dlaczego aktywność fizyczna? Leczenie zaburzeń metabolicznych powinno obejmować kompleksowe podejście do pacjenta. Należy pokazać pacjentowi jakie kroki powinien wykonać w celu poprawienia wyników badań i jakości swojego życia. Wysiłek fizyczny jest nierozłączną częścią kompleksowego i prawidłowego postępowania w leczeniu insulinooporności oraz cukrzycy, ze względu na złożone korzyści jakie przynosi jego wykonywanie.

Systematyczny „ruch” sprzyja zmniejszeniu masy ciała i tkanki tłuszczowej, a wiemy już, jak ważne jest pozbycie się otyłości brzusznej w zaburzeniach metabolicznych. Bardzo ważnymi korzyściami są: poprawa tolerancji glukozy i zwiększenie wrażliwości tkanek na działanie insuliny. Aktywność fizyczna działa w tym wypadku jak naturalny lek, dzięki temu organizm może wydzielać znacznie mniejsze ilości insuliny do osiągnięcia normoglikemii. Kolejne profity to: poprawa profilu lipidowego i obniżenie spoczynkowego oraz powysiłkowego ciśnienia krwi, co zmniejsza ryzyko powikłań ze strony układu sercowo- naczyniowego. Następna bardzo ważna informacja – aktywność fizyczna poprawia samopoczucie i ma korzystny wpływ na zdrowie psychiczne pacjenta.

JAKI RODZAJ AKTYWNOŚCI FIZYCZYNEJ NALEŻY WYBIERAĆ?

Wybierając rodzaj aktywności fizycznej powinniśmy kierować się nie tylko stanem zdrowia, ale także własnymi upodobaniami i umiejętnościami. To musi sprawiać nam przyjemność, nie powinniśmy zmuszać się do wykonywania tych czynności. Należy pamiętać także o swoich możliwościach finansowych. Squash, basen czy karnet na siłownię nie jest dla każdego. Jest wiele ćwiczeń, które możesz wykonywać w domu lub na świeżym powietrzu bez nakładu finansowego. Pamiętaj także o zwiększeniu swojej aktywności ruchowej dzięki prostym czynnościom życia codziennego. Zwiększ swoją aktywność spontaniczną – wybierz schody zamiast windy, chociaż jeden przystanek do/z pracy przejdź zamiast przejechać autobusem lub wybierz rower jako swój środek transportu. Najłatwiej będzie zacząć od kilku zmian i przyjąć zasadę małych kroków.

Badania wykazują, że jednoczesne zastosowanie diety i wysiłku fizycznego daje najlepsze rezultaty w redukcji masy ciała. Jeden z czynników nie dawał tak dobrych efektów, jak ich połączenie.  Należy pamiętać także, że aktywność fizyczna poprawia działanie insuliny, niezależnie od spadku masy ciała. Jednak w przypadku osób z otyłością, cukrzycą, hipoglikemią, nadciśnieniem, problemami ze stawami i kręgosłupem – wymagana jest konsultacja z lekarzem, który oceni czy nie ma przeciwskazań do wykonywania wysiłku fizycznego. Lekarz powinien także określić, czy każda dyscyplina sportowa jest dozwolona, jeśli nie – to jakie są dopuszczalne.

CO MOŻESZ ZROBIĆ, GDY NIE JESTEŚ W STANIE PORADZIĆ SOBIE SAMEMU?

Co można, a nawet należy zrobić gdy sama aktywność fizyczna nie wspomoże naszego zdrowia psychicznego i tylko krótkoterminowo poprawi nam samopoczucie? Co zrobić gdy nie jesteśmy w stanie poradzić sobie samemu? Nie wstydzić się i udać się do psychologa. Stan psychiczny wpływa na praktycznie wszystkie elementy jego postępowania terapeutycznego. Brak poprawy zdrowia i wyników badań bardzo często związany jest z problemami natury psychologicznej, które także powinny być zdiagnozowane. Psycholog jest niezbędnym członkiem zespołu leczącego w poradniach diabetologicznych.


JAKIE LEKI SĄ STOSOWANE DO LECZENIA ZABURZEŃ GLIKEMII?

Ostatni podpunkt ,czyli farmakoterapia. Stosowane jest wiele leków w leczeniu insulinooporności u cukrzyków, mogą one również wyeliminować insulinooporność u pacjentów, którzy nie chorują jeszcze na cukrzycę. Lekarze wahają się jednak przed przepisaniem leków tylko na insulinooporność, którą łatwo można wyleczyć za pomocą zmiany stylu życia. Jednym z najskuteczniejszych leków w leczeniu insulinooporności i cukrzycy typu 2 jest metformina (organiczny związek chemiczny, lek z grupy biguanidów). Jej zadanie polega na zatrzymaniu produkcji glukozy w wątrobie, zwiększeniu wrażliwości tkanek na insulinę, hamowaniu wchłaniania glukozy i zwiększenia jej tolerancji. Ponadto sprzyja redukcji masy ciała.

Metformina należy do leków antyhiperglikemicznych, do której należą także akarboza i pioglitazon. Inna grupa preparatów doustnych to leki hipoglikemizujące, które pobudzają komórki β trzustki do zwiększonego wydzielania insuliny: glimepiryd, gliklazyd. Trzecia grupa to leki działające na układ inkretynowy – pobudzają wydzielanie insuliny, zwiększają wrażliwość komórek β trzustki na glukozę, pobudzają przemianę materii i spowalniają opróżnianie żołądka: eksenatyd, liraglutyd i sitagliptyna.


Czy powinieneś sięgnąć po leki? O tym zdecyduje lekarz, ale pamiętaj, że najważniejsze jest obserwowanie swojego organizmu i wykonywanie badań kontrolnych. Zmiana stylu życia pozwoli Ci „wyleczyć” się z insulinooporności. Tak naprawdę najlepiej jest działać profilaktycznie i nie dopuścić do rozwoju cukrzycy. Zadbaj o swoje zdrowie, nie tylko dla siebie, ale także całej swojej rodziny!

DIETETYK JustFit | Sonia Staszek


1 sierpnia 2020

CUKRZYCA | INDEKS I ŁADUNEK GLIKEMICZNY

Wiecie już co to jest cukrzyca i insulinooporność. Mam nadzieję, że po przeczytaniu poprzednich artykułów utwierdziliście się w przekonaniu, że najważniejsza jest profilaktyka. Jeśli jednak zmagasz się z insulinoopornością lub masz już zdiagnozowaną cukrzycę to zapewne wiele razy słyszałeś o indeksie glikemicznym. A może potrafisz także rozróżnić indeks od ładunku glikemicznego? Jeśli nie, to nic się nie martw, zaraz się wszystkiego dowiesz.

INDEKS I ŁADUNEK GLIKEMICZNY – NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

Wiecie już co to jest cukrzyca i insulinooporność. Mam nadzieję, że po przeczytaniu poprzednich artykułów odnośnie cukrzycy, poznaniu też faktów i mitów  na temat cukrzycy, utwierdziliście się w przekonaniu, że najważniejsza jest profilaktyka. Jeśli jednak zmagasz się z insulinoopornością lub masz już zdiagnozowaną cukrzycę, to zapewne wiele razy słyszałeś o indeksie glikemicznym. A może potrafisz także rozróżnić indeks od ładunku glikemicznego? Jeśli nie, to nic się nie martw, zaraz się wszystkiego dowiesz.

Indeks glikemiczny (IG) określa procentowo szybkość wzrostu stężenia glukozy we krwi po spożyciu produktów w porównaniu do wzrostu, jaki następuje po spożyciu tej samej ilości węglowodanów w postaci czystej glukozy. Ta klasyfikacja porównuje działanie różnych węglowodanów ze standardem – zazwyczaj białych chlebem, który ma przypisaną wartość 100. Każdy porównywany produkt otrzymał liczbę, która określa ich wpływ na poziom glukozy we krwi w odniesieniu do wartości białego chleba.

Na przykład dany pokarm ma indeks glikemiczny 70, co oznacza, że 50 gramów węglowodanów dostających się do twojego krwioobiegu po spożyciu tego produktu podnosi poziom glukozy o 70 procent wartości, o jaką podnosi się poziom glukozy po wchłonięciu się do krwi 50 gramów węglowodanów pochodzących z białego chleba. Naukowcy przeprowadzili badania dla setek produktów i wypracowali system rankingowy efektów, jakie dane pokarmy mają na poziom glukozy we krwi. Jest to właśnie indeks glikemiczny.

Podział produktów ze względu na indeks glikemiczny:

  • niski IG < 55 – powodują powolny i niski wzrost poziomu glukozy we krwi
  • średni IG 55-70
  • wysoki IG > 70 – powodują szybki i duży wzrost poziomu glukozy we krwi

Skąd się biorą te różnice w wartościach? Powodem jest to, że niektóre węglowodany rozkładają się i wchłaniają do krwioobiegu szybciej niż inne. Szybkość wchłaniania zależy od takich czynników jak skład chemiczny, wielkość cząsteczek czy zawartość błonnika.

W diecie cukrzyków i insulinoopornych wskazane są produkty o niskim indeksie glikemicznym. Nie oznacza to jednak, że osoby chore nie mogą spożywać produktów o wysokim indeksie glikemicznym. Istnieją bowiem czynniki, które wpływają na indeks glikemiczny. Gdy się z nimi zapoznasz, będziesz wiedzieć co zrobić, aby móc spokojnie zjeść swój ulubiony, „zakazany” produkt.

JustFit | Centrum Odchudzania i Kształcenia Żywieniowego

CZYNNIKI, KTÓRE WPŁYWAJĄ NA INDEKS GLIKEMICZNY:

  1. Postać fizyczna produktu – czas obróbki termicznej.
    Oznacza tylko jedno – im dłuższy czas obróbki produktu, tym wyższy staje się jego indeks glikemiczny. Produkty surowe mają najniższy IG.
  2. Postać fizyczna produktu – procesy, którym poddawane są produkty.
    Blendowanie, mielenie, rozgniatanie rozrywają granulki skrobi na mniejsze części, przez co ułatwiają adsorpcję wody, a to wzmaga ich pęcznienie. Produkty instant i wysoko przetworzone mają wysoki IG.
  3. Stopień dojrzałości i temperatura produktu.
    Im cieplejszy i dojrzalszy pokarm tym wyższy IG.
  4. Tłuszcz – obniża IG.
    Zawartość tłuszczu w danych produkcie lub jego dodatek do posiłku, na przykład w postaci oleju lnianego tłoczonego na zimno, spowalnia opróżnianie żołądka i szybkość trawienia pokarmu.
  5. Błonnik – obniża IG.
    Błonnik rozpuszczalny tworzy żele zwiększające lepkość treści pokarmowej. Żel tworzy barierę fizyczną i spowalnia wchłanianie węglowodanów.
  6. Białko – obniża IG.
    Białko pod postacią mięsa, ryby, jajek czy warzyw strączkowych spowalnia trawienie węglowodanów i szybkość opróżniania żołądka.

CZYM JEST W TAKIM RAZIE ŁADUNEK GLIKEMICZNY?

Z definicji indeks glikemiczny odnosi się do 50 gramów węglowodanów przyswajalnych, co jest jego sporym minusem, ponieważ bardzo często ilości te nijak mają się do tego, jak ludzie zazwyczaj jedzą. Dla przykładu, aby wchłonąć 50 gramów węglowodanów z marchwi musisz zjeść siedem dużych marchewek – jest to o wiele więcej niż zazwyczaj spożywamy w 1 posiłku. Na szczęście naukowcy opracowali ładunek glikemiczny, który odzwierciedla działanie na poziom glukozy pokarmu w ilości, którą ludzie zazwyczaj spożywają, na przykład jednej marchwi.

JAK WYLICZA SIĘ ŁADUNEK GLIKEMICZNY?

Ładunek glikemiczny dla pojedynczej porcji pożywienia wylicza się według wzoru:

ŁG = W x IG / 100

ŁG – ładunek glikemiczny;

W – ilość węglowodanów przyswajalnych [g] w porcji produktu;

IG – indeks glikemiczny produktu.

 

Podział węglowodanów ze względu na ładunek glikemiczny:

  • niski ŁG < 10
  • średni ŁG 11-19
  • wysoki ŁG > 20

Przykładowe obliczenia ładunku glikemicznego

  • Cukinia: cukinia, która waży 250 g, zawiera 8 g węglowodanów i ma IG=15; ŁG = 8×15/100 = 1,2.
  • Arbuz: plaster arbuza o masie 100 g zawiera 7,15 g węglowodanów i ma IG=72; ŁG = 7,15×72/100 = 5,15.
  • Czekolada: 2 paski czekolady, które ważą 48 g, zawierają 27,2 g węglowodanów i mają IG=49; ŁG = 27,2×49/100 = 13,3.
  • Bułka pszenna: w białej bułce o masie 80 g znajduje się 46,2 g węglowodanów, a jej IG=70; ŁG= 46,2×70/100 = 32,3.
  • Chleb żytni razowy: 2 kromki żytniego chleba ważą 70 g i zawierają 35,8 g węglowodanów, IG chleba wynosi 57; ŁG= 35,8×57/100 = 20,4.

Jakie zmiany związane z glikemią zachodzą w organizmie po spożyciu produktów o różnych wartościach IG i ŁG?

  • produkty o niskim IG i niskim ŁG, na przykład warzywa – poziom glukozy rośnie we krwi powoli, nie zmienia się mocno i utrzymuje się długo,
  • produkty o wysokim IG i niskim ŁG, na przykład arbuz– poziom glukozy rośnie we krwi szybko, ale niezbyt wysoko i po krótkim czasie wraca do wyjściowego poziomu,
  • produkty o wysokim IG i wysokim ŁG, na przykład białe pieczywo – poziom glukozy rośnie we krwi szybko do wysokich wartości, co skutkuje dużym wyrzutem insuliny i spadkiem poziomu cukru poniżej wyjściowego poziomu; może przekładać się także na łatwiejsze przybieranie na wadze,
  • produkty o niskim IG i wysokim ŁG, na przykład razowe pieczywo – poziom glukozy rośnie we krwi powoli do niezbyt wysokich wartości, podwyższony poziom utrzymuje się długo ze względu na dużą zawartość węglowodanów w pożywieniu i ich stopniowe uwalnianie;

Podsumowując, można by uznać, że różnica między indeksem, a ładunkiem glikemicznym jest niewarta uwagi. Jednak, badania ukazują, że obniżenie ładunku glikemicznego jest skuteczniejsze w leczeniu otyłości, cukrzycy czy zespołu policystycznych jajników niż obniżenie indeksu glikemicznego.

Mam nadzieję, że udało mi się w tym wpisie ukazać Wam na czym polegają i czym różnią się oba wskaźniki. W granicach rozsądku możesz zatem spożywać produkty o wysokim indeksie glikemicznym (stosując przy tym metody na obniżenie go poprzez dodatek białka lub tłuszczu do posiłku), jeśli całkowity ładunek glikemiczny Twojej diety będzie odpowiednio niski.

DIETETYK JustFit | Sonia Staszek