18 lutego 2020

ZESPÓŁ METABOLICZNY – CZYNNIKI RYZYKA

Zespół metaboliczny to występowanie więcej niż trzech cech zaburzeń metabolicznych towarzyszących otyłości i upośledzonej pracy gospodarki węglowodanowej. Występowanie zespołu metabolicznego nasila się wraz z upływającym wiekiem, ale także częstość jego występowania zwiększa się z roku na rok, co może być przyczyną starzejącego się społeczeństwa. Co ważne, przyczyna przez którą coraz więcej osób jest diagnozowana pod względem występowania zespołu metabolicznego najczęściej jest nabyta i wynika ze złego trybu życia oraz nieprzestrzegania należytych zasad higieny.

Co raz częściej mówi się o wpływie złych nawyków i niezdrowych przyzwyczajeń na nasze zdrowie i samopoczucie. Występowanie zespołu metabolicznego bardzo silnie koreluje z siedzącym trybem życia, brakiem aktywności fizycznej, dietą bogatą w przetworzone węglowodany i tłuszcze trans, ubogą za to pod względem warzyw, owoców, błonnika i zdrowych tłuszczy, brakiem dostatecznej ilości snu, nadmiarem stresu i obowiązków.

 

 

Według III raportu Narodowego Programu Edukacji Cholesterolowej, na Zespół Metaboliczny składają się kolejno:
  • Otyłość – BMI powyżej 30, a także otyłość typu androidalnego wynosząca >102cm u płci męskiej i >88cm u płci żeńskiej,
  • Poziom trójglicerydów >150mg/ dl,
  • Poziom frakcji HDL-cholesterolu wynosząca <40mg/ dl u mężczyzn i <50mg/ dl u kobiet,
  • Nadciśnienie tętnicze, wynoszące co najmniej 130/85 mmHg,
  • Poziom glukozy na czczo wynoszący więcej niż 110mg/ dl

 

Poza podstawowymi kryteriami przyporządkowującymi do zespołu metabolicznego często występować może także hierurykemia, dna moczanowa, stłuszczenie wątroby lub nadkrzepliwość krwi.

 

Poza przyczynami środowiskowymi (nabytymi) mówi się także o wpływie genów na występowanie zespołu metabolicznego, jednak to zagadnienie nie zostało jeszcze przebadane na tyle, abyśmy mogli brać je pod uwagę jako pewne.

 

Otyłość, szczególnie otłuszczenie narządów wewnętrznych, nazywane otyłością typu androidalnego częściej występuje u płci męskiej. Związane jest to z naturalnie większą tendencją u mężczyzn do odkładania się tkanki tłuszczowej w okolicy pępka. Co ważne, otyłość tego typu jest znacznie bardziej niebezpieczna dla zdrowia niż otyłość typu gynoidalnego, typowej dla płci żeńskiej, albowiem szczególnie zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, a także pogarsza funkcjonowanie narządów wewnętrznych. U osób, u których stwierdza się otyłość typu brzusznego znacznie częściej występuje nadciśnienie tętnicze i miażdżyca, a także są one dotknięte o wiele większym ryzykiem zawału serca i udaru.

 

Kolejnym kryterium zaliczającym się do zespołu metabolicznego są zaburzenia stężenia poszczególnych frakcji lipidowych, czyli tak zwana dyslipidemia. Składa się na nią zwiększone stężenie trójglicerydów (>150mg/ dl), zmniejszone stężenie cholesterolu frakcji HDL (<40mg/ dl) oraz podwyższone stężenie cholesterolu frakcji LDL (>100mg/dl). Te trzy czynniki nazywane są „aterogenną triadą dyslipidemiczną” –   szczególnie zwiększają ryzyko tworzenia zakrzepów w tętnicach doprowadzając do występowania chorób sercowo-naczyniowych,  między innymi do choroby wieńcowej, której również główną przyczyną jest miażdżyca.

 

Bardzo ważna jest także świadomość tego, jak na organizm wpływają używki, które także zwiększają ryzyko występowania zespołu metabolicznego. Palenie tytoniu wiąże się z występowaniem nadciśnienia tętniczego, miażdżycy i niewydolności serca, a częste sięganie po alkohol nie tylko wpływa toksycznie na pracę narządów wewnętrznych, między innymi wątrobę i trzustkę, ale także przyczynia się do występowania zaburzeń gospodarki węglowodanowej, które mogą w konsekwencji doprowadzić do występowania insulinooporności, a także hiperinsulinizmu. Pamiętajmy, że alkohol – tak jak białko, węglowodany i tłuszcze – również zawiera kalorie (1g alkoholu to 7kcal). Dodatkowo, słodki alkohol jak wino, piwo lub kolorowe drinki dostarcza nam niepotrzebnego nadmiaru cukru. Sięgając często po alkohol bardzo łatwo jest przekroczyć dzienne zapotrzebowanie kaloryczne, długoterminowo doprowadzając do nadwagi czy też otyłości, która spełnia pierwsze kryterium zaliczające do zespołu metabolicznego.

 

Warto wiedzieć, że zmiana dotychczasowych złych przyzwyczajeń i prowadzenia trybu życia dalekiego od ideału może obniżyć ryzyko wystąpienia zespołu metabolicznego nawet o 80%!

To, jakie decyzje podejmujesz każdego dnia: co jesz, jak dużo się ruszasz i ile czasu przeznaczasz na odpoczynek i sen kształtuje Twoje zdrowie i tym samym ryzyko występowania poszczególnych zaburzeń metabolicznych lub ich całego zespołu!

 

Jaką dietę stosować, aby uchronić się przed ryzykiem wystąpienia zespołu metabolicznego?

O tym już w kolejnym poscie!

 

/ Marta Kłos